Een executeur beheert de nalatenschap van iemand die is overleden. Die persoon wordt aangewezen in een testament (of bij vervanging benoemd door de kantonrechter op verzoek van een belanghebbende). De aangewezen persoon moet de functie wel aanvaarden. Is er geen executeur, dan moeten de erfgenamen zelf de nalatenschap beheren en afwikkelen.
De executeur maakt de nalatenschap klaar om onder de erfgenamen te verdelen. Daarvoor brengt die in kaart welke bezittingen en schulden er zijn, de boedelbeschrijving. De schulden worden betaald uit de bezittingen of de opbrengst daarvan. Ook legaten en, als die worden ingeroepen, legitieme porties horen daarbij. Tot de verdeling beheert de executeur de nalatenschap. Ook stelt die de aangifte erfbelasting op, waarin staat wat de erfgenamen uit de nalatenschap ontvangen.
Om deze taken uit te voeren, heeft de executeur veel bevoegdheden en ruimte om zelf beslissingen te nemen. Erfgenamen mogen ook niet zonder instemming van de executeur over goederen uit de nalatenschap beschikken. De executeur mag goederen verkopen als dat nodig is om schulden van de nalatenschap te betalen.
De wet geeft de executeur dus de taak om de nalatenschap goed te bewaken. In de praktijk kan het ook gebeuren dat een executeur die bevoegdheden misbruikt.
Er zijn twee manieren om op te treden tegen misstanden. Een belanghebbende kan de kantonrechter vragen om de executeur te ontslaan en eventueel te vervangen. Dat kan bijvoorbeeld passend zijn als de executeur niets doet terwijl er wel actie nodig is.
Bij ernstiger misstanden kan de executeur ook aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daardoor aan de nalatenschap is ontstaan. Een voorbeeld speelde in Den Haag. Een executeur verkocht een woning uit de nalatenschap in het geheim en voor een veel te lage prijs aan haar dochter. Ook liet zij de nalatenschap betalen voor asbestsanering en bracht zij hoge eigen facturen in rekening. Deze executeur, die advocaat was, kreeg zowel tuchtrechtelijk als civielrechtelijk een maatregel opgelegd. Zij moest de schade aan de nalatenschap vergoeden.
Ook in Zuid-Limburg kunnen zulke situaties voorkomen. In mijn praktijk in Heerlen krijg ik regelmatig vragen over executeurs die niet handelen in het belang van de nalatenschap en de mensen die daar recht op hebben. Meestal begint mijn aanpak met vragen stellen en de executeur aanspreken. Soms zijn verdere stappen nodig. Een executeur moet rekening houden met alle rechthebbenden, en mag niet vooral het belang van één persoon of het eigen belang vooropstellen. Een gespecialiseerd erfrecht advocaat kan u helpen door het handelen van de executeur zorgvuldig te beoordelen en zo nodig passende maatregelen te nemen.