Wanneer een ondernemer overlijdt, komt er vaak veel tegelijk op de nabestaanden af. Geregeld omvat een nalatenschap een onderneming in B.V. vorm. Die aandelen moeten worden gewaardeerd. Belangrijk daarbij zijn eventuele toepasselijke huwelijkse voorwaarden. Deze kunnen in een verrekenbeding bepalen dat winstreserves moeten worden gedeeld. Dat kan tot lastige vragen en soms tot een stevig conflict tussen de langstlevende echtgenoot en de andere erfgenamen leiden.
In het kort: bij een nalatenschap met een onderneming in een B.V. moet eerst worden vastgesteld wat de aandelen waard zijn. Daarna moet worden onderzocht of de winstreserve op grond van de huwelijkse voorwaarden met de langstlevende echtgenoot moet worden gedeeld. Als dat niet het geval is, kunnen de aandelen die in de nalatenschap vallen meer waard zijn.
Wat gebeurt er met een onderneming in een B.V. na een overlijden?
De aandelen van de overleden aandeelhouder kunnen deel uitmaken van de nalatenschap. De erfgenamen krijgen dan niet zonder meer de onderneming zelf, maar erven de aandelen of een aandeel daarin.
Dat roept verschillende vragen op:
- Wie zijn de erfgenamen?
- Wat staat er in het testament?
- Hoeveel zijn de aandelen in de B.V. waard?
- Zijn er afspraken gemaakt over de overdracht van de aandelen?
- Heeft de langstlevende echtgenoot op grond van de huwelijkse voorwaarden nog een aanspraak?
Vooral die laatste vraag wordt in de praktijk nogal eens over het hoofd gezien.
Hoe wordt de waarde van de aandelen in de B.V. bepaald?
De waarde van de aandelen wordt niet alleen bepaald door wat er op de bankrekening van de B.V. staat. Ook de onderneming, de winstverwachtingen, schulden, bezittingen en opgebouwde reserves kunnen van belang zijn.
Een waardering van de aandelen kan nodig zijn om vast te stellen:
- welke waarde tot de nalatenschap behoort;
- hoeveel iedere erfgenaam krijgt;
- of een erfgenaam moet worden uitgekocht;
- welke fiscale verplichtingen aan de vererving kleven.
Een waardering is dus vaak een belangrijk onderdeel van de afwikkeling van de erfenis. Maar daarmee is de zaak nog niet klaar.
Waarom is de winstreserve van de B.V. belangrijk?
De winstreserve kan van invloed zijn op zowel de waarde van de aandelen als op de vraag wat tussen echtgenoten moet worden verrekend.
Een B.V. kan winsten in de onderneming laten zitten. Die winst wordt dan niet direct als dividend uitgekeerd. Vooral als het salaris van de directeur/grootaandeelhouder (de overleden echtgenoot) kunstmatig laag is gebleven om fiscale redenen, kan het probleem opspelen. De winstreserve blijft binnen de vennootschap beschikbaar. Bij een overlijden kan vervolgens discussie ontstaan over de vraag wie economisch recht heeft op die reserve.
Daarbij moet worden gekeken naar de huwelijkse voorwaarden. De vraag is niet alleen wat er feitelijk in de B.V. zit. Ook de afspraken tussen de echtgenoten zijn belangrijk.
Kunnen huwelijkse voorwaarden bepalen of de langstlevende echtgenoot meedeelt?
Ja, huwelijkse voorwaarden kunnen bepalen dat bepaalde ondernemingswinsten tussen echtgenoten moeten worden gedeeld. Of dat zo is, hangt af van de inhoud en uitleg van de gemaakte afspraken.
Bij oude huwelijkse voorwaarden kan de tekst soms ruimte laten voor discussie. Dan moet worden onderzocht wat de echtgenoten met hun afspraken hebben bedoeld. Dat is niet altijd eenvoudig. Zeker niet als de huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld in een tijd waarin de wet daarover er nog anders uitzag dan de huidige wet. Partijbedoelingen waren voorheen nóg meer leidend.
In een zaak die ik kort geleden behandelde, oordeelde het Gerechtshof Arnhem dat de winstreserve in die specifieke situatie niet met de langstlevende echtgenoot hoefde te worden gedeeld. Uit de oude huwelijkse voorwaarden bleek volgens het hof niet voldoende dat de echtgenoten dit hadden bedoeld overeen te komen.
Wat betekent dit voor de waarde van de nalatenschap?
Als de winstreserve niet voor een deel aan de langstlevende echtgenoot toekomt, kunnen de aandelen die in de nalatenschap vallen meer waard zijn.
Dat verschil kan aanzienlijk zijn. Een reserve die binnen de B.V. blijft, is immers onderdeel van de waarde van de aandelen. Als een deel van die reserve tussen de echtgenoten moet worden gedeeld, kan dat de waarde die uiteindelijk aan de nalatenschap wordt toegerekend negatief beïnvloeden. Of dat nadelig is, hangt er van af wie de erfgenamen zijn. Is dat de echtgenoot zelf, dan is het prima. Andere erfgenamen kunnen dan echter bekaaider af zijn.
Daarom moeten de waardering van de aandelen en de uitleg van de huwelijkse voorwaarden in samenhang worden bekeken. Het is riskant om alleen een accountant naar de aandelenwaarde te laten kijken zonder ook de familierechtelijke afspraken te beoordelen.
Wat kunt u nu zelf doen?
- Zoek het testament en de huwelijkse voorwaarden bij elkaar.
- Laat vaststellen welke aandelen tot de nalatenschap behoren.
- Breng de winstreserves en andere vermogensbestanddelen van de B.V. in kaart.
- Laat de aandelen waarderen als daarover geen overeenstemming bestaat.
- Laat huwelijkse voorwaarden juridisch uitleggen.
- Leg afspraken over de waarde en eventuele overdracht schriftelijk vast.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met aandelen in een B.V. na een overlijden?
De aandelen kunnen onderdeel zijn van de nalatenschap. De erfgenamen kunnen daardoor gezamenlijk gerechtigd worden tot de aandelen of tot de waarde daarvan.
Is de winstreserve van een B.V. onderdeel van een erfenis?
De winstreserve kan van invloed zijn op de waarde van de aandelen in de nalatenschap. Of de reserve ook tussen echtgenoten moet worden gedeeld, hangt af van eventuele huwelijkse voorwaarden.
Heeft de langstlevende echtgenoot altijd recht op een deel van de winstreserve?
Nee; de tekst en uitleg van de huwelijkse voorwaarden is bepalend. De uitkomst hangt af van de concrete afspraken en omstandigheden.
Waarom is een waardering van aandelen belangrijk bij een nalatenschap?
De waardering bepaalt mede hoeveel waarde in de nalatenschap valt en kan daarom gevolgen hebben voor de verdeling en fiscale verplichtingen.
Kan een erfrechtadvocaat helpen bij een erfenis met een B.V.?
Ja, een erfrechtadvocaat kan de testamenten, huwelijkse voorwaarden, aandelen en afspraken tussen erfgenamen in samenhang beoordelen. Dat kan belangrijk zijn als de erfgenamen het niet eens worden over de waarde of verdeling.
Een nalatenschap met een onderneming in een B.V. vraagt om meer dan alleen een berekening van de aandelenwaarde. Ook oude huwelijkse voorwaarden kunnen de uitkomst bepalen. Als u in Heerlen of omgeving met zo’n nalatenschap te maken heeft, maak dan gerust een afspraak om op kantoor langs te komen voor een verkennend overleg. Woont u op grotere afstand? Dan kunnen we bijvoorbeeld ook een video gesprek houden.erfrecht & erfbelasting.