In mijn praktijk zie ik hoe kwetsbaar iemand kan zijn die door ouderdom of ziekte niet meer voor zichzelf kan opkomen. Juist dan moet degene met een volmacht dat vertrouwen waarmaken. Gebeurt dat niet, dan staat u vaak sterker dan u denkt. Een recente uitspraak van het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch laat dat helder zien.
In het kort: Een ruime volmacht in een levenstestament is geen vrijbrief om uzelf te bevoordelen. Wie het vermogen van de volmachtgever voor eigen gewin gebruikt, handelt onrechtmatig en moet het opgenomen geld terugbetalen, met rente en kosten. Dat gold ook toen de gevolmachtigde zelf enig erfgenaam was.
Wat mag een gevolmachtigde met een levenstestament wel en niet?
Handelen namens de volmachtgever en in diens belang, niet voor eigen gewin. Iemand krijgt in een levenstestament een volmacht om te handelen wanneer de volmachtgever dat zelf niet meer kan. Met die bevoegdheid moet hij netjes omgaan. Een greep uit het vermogen van de volmachtgever, ten voordele van zichzelf, hoort daar niet bij. In de zaak bij het Gerechtshof had de gevolmachtigde een groot arsenaal aan smoezen bedacht waarom zijn uitgaven door de beugel konden. Het hof maakte daar korte metten mee en legde aan de hand van de bewoordingen van de volmacht uit waarom de ruime uitleg die hij eraan gaf, zo nooit was bedoeld.
Mag een gevolmachtigde alvast een voorschot op de erfenis nemen?
Nee. De gevolmachtigde was bij testament ook aangewezen als enig erfgenaam en vond daarom dat hij vast een voorschot mocht nemen. Het hof oordeelde anders: een testamentaire making wordt pas relevant na het overlijden en geen dag eerder. Een testament kan immers tot aan de dood worden herzien. Wie nu erfgenaam lijkt, is dat vandaag nog niet.
Wat gebeurt er bij misbruik van de volmacht?
Dan kan de gevolmachtigde op grond van onrechtmatige daad aansprakelijk zijn. In deze zaak had hij zichzelf vele tonnen toegeeigend ten laste van het vermogen van een kwetsbare oude man. Het hof veroordeelde hem om dat allemaal terug te betalen, met rente en kosten.
Waarom is de juiste procesaanpak zo belangrijk?
Omdat een zaak als deze staat of valt met de manier waarop hij wordt gevoerd. De kwestie was inhoudelijk spraakmakend, maar ook procesrechtelijk beeldend. In de jungle van het procesrecht moet u echt thuis zijn om zo’n zaak slim en krachtig te bepleiten. Hier won de curator van de oude man en dolf de gevolmachtigde het onderspit.
Wat kunt u nu zelf doen?
- Verzamel de volmacht en de bankafschriften over de betrokken periode.
- Zet de uitgaven naast de tekst van de volmacht: waarvoor was die precies bedoeld?
- Wacht niet te lang. Hoe eerder u laat meekijken, hoe meer opties er zijn.
- Laat beoordelen of er sprake is van misbruik en of terugvordering kansrijk is.
Veelgestelde vragen
Mag een gevolmachtigde geld aan zichzelf overmaken?
Alleen als de volmacht dat toestaat en het in het belang van de volmachtgever is. Zichzelf bevoordelen ten laste van het vermogen van de volmachtgever mag in beginsel niet.
De gevolmachtigde is ook enig erfgenaam. Mag hij dan vast geld opnemen?
Nee. Een testament telt pas na het overlijden en kan tot dan worden gewijzigd. Erfgenaam lijken is nog geen erfgenaam zijn.
Er is al geld verdwenen. Kan ik dat terugkrijgen?
Vaak wel. Bij misbruik kan de gevolmachtigde op grond van onrechtmatige daad aansprakelijk zijn en moet hij terugbetalen, met rente en kosten. Laat uw situatie beoordelen.
Vermoedt u dat er met een volmacht of levenstestament is geknoeid? Een goede beoordeling vraagt kennis van het erfrecht en van het procesrecht. Lees meer over onze aanpak bij erfrecht & erfbelasting.